Szpital wydłużył czas oczekiwania na lekarza nawet do sześciu godzin. Sąd potwierdził naruszenie praw pacjentów

Szpitalny oddział ratunkowy wprowadził procedury pozwalające pacjentom oczekiwać na pierwszy kontakt z lekarzem znacznie dłużej, niż przewidują obowiązujące przepisy. W przypadku osób zakwalifikowanych do zielonej kategorii pilności czas oczekiwania wydłużono z dwóch do czterech godzin, natomiast dla kategorii niebieskiej – z czterech do sześciu godzin. Rzecznik Praw Pacjenta uznał takie rozwiązania za naruszające zbiorowe prawa pacjentów. Szpital zakwestionował tę decyzję, ale Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił jego skargę.

Wyrok zapadł 23 października 2026 r., a Rzecznik Praw Pacjenta poinformował o rozstrzygnięciu 12 listopada 2026 r. Sprawa ma istotne znaczenie nie tylko dla organizacji pracy szpitalnych oddziałów ratunkowych, ale również dla oceny odpowiedzialności placówek medycznych za naruszenie praw pacjentów. Sąd potwierdził bowiem, że już samo wprowadzenie procedur sprzecznych z prawem może stanowić podstawę stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów.

Szpital samodzielnie wydłużył dopuszczalne czasy oczekiwania

Sprawa dotyczyła nieprawidłowości w organizacji udzielania świadczeń zdrowotnych na szpitalnym oddziale ratunkowym. W październiku 2025 r. Rzecznik Praw Pacjenta wydał decyzję, w której stwierdził stosowanie przez szpital praktyk naruszających zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością. Nakazał jednocześnie zaprzestanie stosowania zakwestionowanych praktyk.

Jednym z najpoważniejszych uchybień były przyjęte przez szpital zasady segregacji medycznej, czyli triażu. Jest to procedura, w ramach której pacjent zostaje zakwalifikowany do określonej kategorii pilności na podstawie oceny jego stanu zdrowia. Poszczególnym kategoriom przypisano określone czasy oczekiwania na pierwszy kontakt z lekarzem.

Obowiązujące przepisy przewidują pięć kategorii pilności. Kolor czerwony oznacza konieczność natychmiastowego kontaktu z lekarzem, pomarańczowy – do 10 minut, żółty – do 60 minut, zielony – do 120 minut, natomiast niebieski – do 240 minut. Są to czasy odnoszące się do pierwszego kontaktu z lekarzem po przeprowadzeniu segregacji medycznej, a nie do zakończenia całego procesu diagnostyki i leczenia.

Tymczasem wewnętrzne procedury kontrolowanego szpitala przewidywały znacznie dłuższe okresy oczekiwania. W przypadku pacjentów zakwalifikowanych do kategorii zielonej czas ten ustalono na 240 minut zamiast 120 minut, czyli cztery godziny zamiast dwóch. Dla kategorii niebieskiej przewidziano natomiast 360 minut zamiast 240 minut, a więc sześć godzin zamiast czterech.

Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że takie rozwiązania były niezgodne z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego. Szpital nie może bowiem samodzielnie zmieniać standardów określonych w przepisach powszechnie obowiązującego prawa.

Nieprawidłowości dotyczyły także innych procedur szpitalnych

Wydłużenie czasów oczekiwania nie było jedynym uchybieniem stwierdzonym podczas postępowania prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta. Zastrzeżenia dotyczyły również regulaminu organizacyjnego placówki oraz niekompletnych procedur obowiązujących na oddziale ratunkowym.

Rzecznik ustalił, że dokumentacja nie określała wszystkich wymaganych zasad postępowania z pacjentami zakwalifikowanymi do zielonej i niebieskiej kategorii pilności. W szczególności brakowało prawidłowych regulacji dotyczących kierowania takich osób do miejsc udzielania świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej.

Stwierdzono również, że regulamin organizacyjny szpitala zawierał postanowienia sprzeczne z ustawą o Państwowym Ratownictwie Medycznym i nie uwzględniał aktualnego brzmienia przepisów.

Rzecznik zwrócił ponadto uwagę na liczne zdarzenia niepożądane oraz powtarzające się skargi pacjentów dotyczące funkcjonowania oddziału. W ocenie Rzecznika takie sygnały powinny prowadzić do analizy przyczyn nieprawidłowości, identyfikowania zagrożeń oraz wdrażania działań naprawczych ograniczających ryzyko wystąpienia podobnych zdarzeń w przyszłości.

Szpital zaskarżył decyzję Rzecznika Praw Pacjenta

Placówka nie zgodziła się z oceną Rzecznika i skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Kwestionowała decyzję stwierdzającą stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

WSA w wyroku z 23 października 2026 r. oddalił skargę szpitala, podzielając stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta.

Najważniejszy element rozstrzygnięcia dotyczy przesłanek stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów. Sąd uznał, że niezgodne z prawem postanowienia regulaminu organizacyjnego oraz wadliwe procedury mogą same w sobie stanowić wystarczającą podstawę do uznania, że placówka stosuje praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów.

Oznacza to, że ocena nieprawidłowości nie musi ograniczać się do analizy pojedynczych przypadków, w których konkretny pacjent poniósł szkodę wskutek opóźnienia udzielenia świadczenia. Przedmiotem ochrony jest również prawidłowa organizacja procesu udzielania świadczeń zdrowotnych i zapewnienie wszystkim pacjentom standardów wynikających z obowiązujących przepisów.

Naruszenie zbiorowych praw pacjentów nie wymaga wykazania konkretnego uszczerbku na zdrowiu

Rozstrzygnięcie jest szczególnie interesujące z punktu widzenia art. 59 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Przepis ten zabrania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, obejmujących między innymi bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu ograniczenie praw pacjentów albo pozbawienie ich tych praw.

W przypadku wadliwych procedur organizacyjnych naruszenie może występować niezależnie od tego, czy udało się wskazać konkretną osobę, która doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.

Nie oznacza to, że dla indywidualnego postępowania odszkodowawczego takie ustalenie jest wystarczające. Należy bowiem odróżnić odpowiedzialność placówki za praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów od odpowiedzialności cywilnej za szkodę wyrządzoną konkretnej osobie.

W pierwszym przypadku istotna jest bezprawna organizacja udzielania świadczeń zdrowotnych. W drugim konieczna pozostaje ocena przesłanek danego roszczenia, w szczególności charakteru naruszenia, zawinienia, powstałej szkody lub krzywdy oraz związku przyczynowego, jeżeli jest wymagany przez właściwą podstawę odpowiedzialności.

Czy pacjent może żądać zadośćuczynienia za zbyt długie oczekiwanie na SOR?

Wyrok WSA nie przyznaje żadnemu pacjentowi odszkodowania ani zadośćuczynienia. Może jednak mieć znaczenie w indywidualnych sprawach dotyczących nieprawidłowości w organizacji udzielania świadczeń medycznych.

Zgodnie z art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością. W razie zawinionego naruszenia określonych praw pacjenta art. 4 ust. 1 tej ustawy przewiduje możliwość przyznania zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego.

W sprawie indywidualnej trzeba jednak wykazać, że doszło do naruszenia konkretnego prawa pacjenta i spełnione zostały przesłanki odpowiedzialności. Sam fakt istnienia wadliwego regulaminu w szpitalu nie oznacza automatycznie, że każdej osobie korzystającej z tego oddziału należy się zadośćuczynienie.

Inaczej może wyglądać sytuacja pacjenta, który wskutek nieprawidłowej organizacji pracy SOR rzeczywiście oczekiwał na pomoc dłużej, niż powinien, doświadczył dodatkowej krzywdy albo doznał pogorszenia stanu zdrowia.

W takim przypadku możliwe jest rozważenie zarówno roszczenia o zadośćuczynienie za zawinione naruszenie praw pacjenta, jak i klasycznych roszczeń odszkodowawczych wynikających z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. W tych ostatnich sprawach szczególnie istotne będzie ustalenie związku przyczynowego między opóźnieniem udzielenia pomocy a następstwami zdrowotnymi.

Ustalenia Rzecznika Praw Pacjenta mogą mieć znaczenie dowodowe

W procesach dotyczących odpowiedzialności szpitali za opóźnienia diagnostyczne lub lecznicze jednym z najtrudniejszych zagadnień jest wykazanie, że nieprawidłowości miały charakter organizacyjny, a nie wynikały wyłącznie z działań konkretnego lekarza.

Decyzja Rzecznika Praw Pacjenta stwierdzająca wadliwą organizację pracy oddziału może stanowić istotny punkt wyjścia do dalszej analizy odpowiedzialności cywilnej placówki. Pokazuje bowiem, że nieprawidłowości zostały stwierdzone na poziomie przyjętych procedur i regulaminów, a nie jedynie na podstawie relacji pojedynczego pacjenta.

Nie zastępuje to jednak dowodów dotyczących indywidualnego przebiegu leczenia. W konkretnej sprawie znaczenie będą miały dokumentacja medyczna, karta segregacji medycznej, rzeczywisty czas oczekiwania na kontakt z lekarzem, przebieg diagnostyki, zlecone badania oraz opinie biegłych.

Szczególnie istotne może być ustalenie, czy wcześniejsze udzielenie świadczenia pozwoliłoby uniknąć pogorszenia stanu zdrowia albo ograniczyć jego następstwa. Dopiero ocena tych okoliczności pozwala rozważać odpowiedzialność odszkodowawczą szpitala za określoną szkodę.

Odpowiedzialność szpitala nie ogranicza się do działań lekarzy

Wyrok WSA w Warszawie przypomina, że za prawidłowe udzielanie świadczeń zdrowotnych odpowiada nie tylko personel medyczny wykonujący konkretne czynności diagnostyczne i lecznicze. Znaczenie ma również sposób zorganizowania całego procesu obsługi pacjentów.

Jeżeli szpital przyjmuje procedury niezgodne z przepisami, nie określa wymaganych zasad postępowania albo dopuszcza do utrzymywania się nieprawidłowości organizacyjnych, może naruszać prawa pacjentów niezależnie od oceny postępowania poszczególnych lekarzy i pielęgniarek.

W sprawach odszkodowawczych oznacza to potrzebę analizowania nie tylko dokumentacji medycznej konkretnego pacjenta, ale również procedur obowiązujących w placówce, zasad organizacji dyżurów, kwalifikowania pacjentów według stopnia pilności oraz reagowania na sytuacje zagrożenia zdrowia i życia.

Najważniejszy wniosek z rozstrzygnięcia jest taki, że niezgodne z prawem procedury organizacyjne szpitalnego oddziału ratunkowego mogą stanowić samodzielną podstawę stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów. Nie jest konieczne oczekiwanie na wystąpienie konkretnej szkody, aby Rzecznik Praw Pacjenta mógł zakwestionować sposób organizacji świadczeń zdrowotnych.

Dla osób dochodzących odszkodowań i zadośćuczynień wyrok może natomiast stanowić ważny argument przy analizie spraw, w których opóźnienie udzielenia pomocy wynikało z wadliwej organizacji pracy szpitala.

Sprawa: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z 23 października 2026 r., oddalający skargę szpitala na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z października 2025 r. dotyczącą praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Sygnatura wyroku nie została wskazana w komunikacie Rzecznika.

Facebook
Twitter
LinkedIn
Pinterest
WhatsApp

Aktualności

Chmura tagów